Trên quê hương xã Hưng Nguyên Nam (tỉnh Nghệ An), đền Xuân Hòa không chỉ là một công trình tín ngưỡng lâu đời mà còn là địa chỉ đỏ, nơi in đậm dấu ấn của phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh 1930 – 1931. Mỗi viên gạch, mỗi thước đất nơi đây đều gợi nhắc về khí thế hào hùng, về những hi sinh bất khuất của hàng nghìn nông dân trong một cuộc đấu tranh bi tráng, rung chuyển cả chính quyền thực dân ngày 12/9/1930.

Hệ thống di tích Xô viết Nghệ Tĩnh luôn được Đảng, Nhà nước và nhân dân quan tâm bảo vệ, trùng tu, tôn tạo. Nhân dịp kỷ niệm 95 năm ngày Xô viết Nghệ Tĩnh (12/9/1930-12/9/2025) để ghi nhận, tôn vinh và phát huy giá trị di sản Xô viết Nghệ Tĩnh, cụm di tích tiêu biểu cho phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh tại Nghệ An gồm 9 di tích thành phần đã được xếp hạng cấp Quốc gia đặc biệt.

Yên Thành là vùng đất cổ, từ rất sớm đã có nhiều dòng họ tìm đến đây để khai hoang, lập làng. Đến thời Hậu Lê, vùng đất này đã trở thành nơi quần tụ đông vui, trù phú với những cánh đồng màu mỡ, là vựa lúa của vùng Bắc Trung Bộ mang đậm đặc trưng của nền văn minh lúa nước. Cũng chính vì vậy mà Yên Thành đang lưu giữ kho tàng di sản phong phú với 20 di tích đã được xếp hạng cấp tỉnh và Quốc gia và nhiều loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian đặc sắc như: Dân ca ví giặm, chèo, tuồng và nghệ thuật trình diễn trống tế. 

Làng Vạc, tên một xóm nhỏ nằm dưới chân một quả núi thuộc vùng đồi núi rừng rậm của huyện Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An cũ nay thuộc phường Thái Hòa, tỉnh Nghệ An. Di tích Làng Vạc là tên gọi chung cho các địa điểm Xóm Làng và Xóm Đình thuộc Làng Vạc, xã Nghĩa Hòa, thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An. Di tích được phát hiện năm 1972 và đã được thăm dò, khai quật với tổng diện tích 1264m2 qua các năm 1972, 1973, 1980, 1981, 1990, 1991, 1999, với nhiều đợt khai quật và nghiên cứu trên một diện tích lớn.

Hang Mó (Hang Mó tiếng Thái là Hợ Trung có nghĩa là thung lũng)  nằm trong địa phận thuộc bản Thái Minh, xã Tiên Kỳ, huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An. Nơi đây là vùng đất cổ, có vẻ đẹp hoang sơ, hùng vĩ và vẫn còn lưu giữ được nhiều giá trị văn hóa đặc sắc. 

Di chỉ khảo cổ Quỳnh Văn thuộc xã Quỳnh Văn, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An là một trong những phát hiện tiêu biểu phản ánh đời sống cư trú và mộ táng của cư dân tiền sử khu vực ven biển Bắc Trung Bộ. Nằm ở chân núi phía Đông Bắc của dãy Lạp Sơn – dãy núi đá vôi chạy theo hướng Đông Bắc – Tây Nam – di chỉ Quỳnh Văn sở hữu vị trí địa lý đặc biệt: cách Quốc lộ 1A và sông Quèn khoảng 4,5km, cách biển chừng 7km. Đây là khu vực có quy mô rộng, tầng văn hóa dày khoảng 5m – một trong những lớp di tích phong phú bậc nhất ở miền Trung.

Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân (LLVTND) Hồ Văn Sinh - sinh năm 1949, dân tộc Kinh, quê ở xã Quỳnh Phương, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An (nay là thị xã Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An). Tháng 12/1969, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, đồng chí lên đường nhập ngũ. Từ tháng 1/1972 đến tháng 4/ 1975, Hồ Văn Sinh chiến đấu ở khu vực Biên Hòa.

Đồng chí Nguyễn Đình Kiệp sinh năm 1943 ở xã Nghi Thu, thị xã Cửa Lò (nay là phường Cửa Lò), tỉnh Nghệ An. Tháng 10 năm 1963, khi vừa tròn 20 tuổi, anh lính trẻ Nguyễn Đình Kiệp rời quê nhà lên đường vào Nam nhập ngũ, đến tháng 6 năm 1965 thì được bổ sung vào Tiểu đoàn 27 Công vệ của Mặt trận Tây Nguyên. Sau chiến dịch Mậu Thân, đồng chí được điều động về làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 66 (Mặt trận Tây Nguyên). 

Đồng chí Trịnh Quang Khuê (1893–1976) sinh tại tổng Quảng Yên, huyện Thụy Nguyên, phủ Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa (nay thuộc làng Yên Trường, xã Thọ Lập, tỉnh Thanh Hóa). Đồng chí sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước và tinh thần cách mạng. Cha là ông Trịnh Đỉnh Khả, một thầy thuốc Đông y nổi tiếng trong vùng; mẹ là bà Lưu Thị Thả, người phụ nữ giàu đức hy sinh và lòng nhân ái. Môi trường gia đình cùng truyền thống quê hương đã góp phần hình thành ở đồng chí lòng yêu nước, ý thức dân tộc và sự đồng cảm sâu sắc với cuộc sống cơ cực của nhân dân lao động dưới ách thống trị của thực dân, phong kiến.

Thời kỳ tiền sơ sử ở Việt Nam thường gắn liền với các nền văn hóa khảo cổ thuộc thời kỳ đồ đá và sơ kỳ kim khí, tiêu biểu bởi sự xuất hiện của công cụ đá mài, đồ gốm và những dấu hiệu ban đầu của kỹ thuật luyện kim. Trong giai đoạn này, con người đã có những bước tiến quan trọng trong chế tác công cụ, biết trồng trọt, chăn nuôi và hình thành các cộng đồng cư dân tương đối ổn định. Đồng thời, đời sống tinh thần cũng có nhiều chuyển biến, thể hiện qua tín ngưỡng nguyên thủy, phong tục mai táng và các hình thức nghệ thuật sơ khai.

Trong hệ thống di vật chiến tranh, nhóm hiện vật "tái chế" từ vũ khí quân dụng (như lược, phích nước làm từ xác máy bay, lọ hoa làm từ vỏ đạn pháo, nhẫn làm từ mảnh bom...) chiếm một vị trí đặc biệt. Chúng không đơn thuần là vật dụng sinh hoạt mà còn là những "thông điệp bằng vật thể" phản ánh tâm hồn và bản lĩnh của người lính trong những hoàn cảnh khắc nghiệt nhất. Chiếc đĩa gò từ vỏ ống rốc-két của Đại tá Nguyễn Đức Huyến tại chiến trường Quảng Trị năm 1972 là một hiện vật như thế.

Trong dòng chảy lịch sử Việt Nam, có những hiện vật nhỏ bé, giản dị nhưng lại mang trong mình sức mạnh tinh thần to lớn, là chứng nhân cho những thời khắc lịch sử quan trọng của dân tộc. Hòm phiếu bầu cử Quốc hội được lưu giữ, bảo quản, trưng bày tại Bảo tàng Nghệ An- Xô Viết Nghệ Tĩnh cơ sở số 7 là một trong số đó. Đây không chỉ là kỷ vật cách mạng quý báu mà còn là biểu tượng cho niềm tin, quyền làm chủ và khát vọng hòa bình, thống nhất của nhân dân Nghệ An và Hà Tĩnh.