7581765

Trong tiến trình lịch sử đấu tranh cách mạng của quê hương Nghệ An, mỗi vùng đất, mỗi làng quê đều ghi dấu những người con đã hiến dâng trọn tuổi xuân, sức lực và cả cuộc đời cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, tự do của dân tộc. Tiêu biểu trong số đó là đồng chí Lương Tiến Tình, người con của làng Nhân Bồi, xã Bạch Ngọc, với lòng yêu nước, ý chí kiên cường và niềm tin son sắt vào cách mạng.

Đồng chí Lương Tiến Tình (1902–1965) sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại làng Nhân Bồi, xã Bạch Ngọc, tổng Đô Lương, phủ Anh Sơn (nay thuộc xã Bạch Ngọc, tỉnh Nghệ An). Cha đồng chí là ông Lương Tiến Đinh, mẹ là bà Nguyễn Thị Khuyên. Hai ông bà vốn là những người nông dân hiền lành, chất phác, giàu lòng yêu nước, có tư tưởng tiến bộ và luôn sẵn lòng cưu mang, đùm bọc những người dân nghèo khó trong làng.

Những năm đầu thế kỷ XX, Nhân Bồi cũng như nhiều vùng quê khác ở Nghệ Tĩnh phải trải qua cuộc sống vô cùng cơ cực. Người dân phải chịu cảnh áp bức, bóc lột nặng nề dưới ách thống trị của thực dân và phong kiến. Lớn lên trong hoàn cảnh ấy, trực tiếp chứng kiến cuộc sống lầm than của gia đình và quê hương đã nuôi dưỡng tinh thần yêu nước và căm thù giặc sâu sắc của chàng thanh niên Lương Tiến Tình.

Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, tháng 3/1930, Ban Chấp hành lâm thời Đảng Cộng sản Việt Nam tại Nghệ An được thành lập. Cuối tháng 3/1930, Phủ ủy Anh Sơn cũng được thành lập, đánh dấu bước phát triển mới của phong trào cách mạng trên địa bàn.

Tháng 4/1930, đồng chí Hoàng Trần Thâm, quê ở Anh Sơn, là cán bộ của Phủ ủy, được cử về xã Bạch Ngọc để gây dựng cơ sở, tuyên truyền, giác ngộ quần chúng, phát triển lực lượng cách mạng và kết nạp đảng viên. Ngay sau khi thành lập, Phủ ủy Anh Sơn đã phân công các đảng viên về từng tổng, từng thôn, xã để đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động quần chúng và xây dựng, phát triển tổ chức Đảng. Trong bối cảnh phong trào cách mạng từng bước lan rộng ấy, quê hương Bạch Ngọc trở thành một trong những địa bàn được chú trọng xây dựng cơ sở cách mạng, tạo tiền đề cho sự trưởng thành và tham gia hoạt động cách mạng của những người con ưu tú của quê hương, trong đó có Lương Tiến Tình.

Tháng 6/1930, tại Bạch Ngọc, Chi bộ Bạch Truật được thành lập, do đồng chí Cao Tiến Tuệ làm Bí thư. Trong thời gian này, ngôi nhà của đồng chí Lương Tiến Tình được lựa chọn làm địa điểm hội họp của những thanh niên yêu nước và là cơ sở hoạt động của tổ in ấn tại làng Nhân Bồi. Ngôi nhà nằm ở vị trí kín đáo, phía sau tựa núi, phía trước có bến nước, thuận lợi cho việc đi lại, liên lạc bằng cả đường bộ và đường thủy, đồng thời bảo đảm yêu cầu bí mật trong hoạt động cách mạng.

Giữa tháng 6/1930, dưới sự lãnh đạo của Chi bộ Bạch Truật, đồng chí Lương Tiến Tình cùng đông đảo nhân dân trong làng tập trung tại sân đình, sau đó kéo về phủ đường Anh Sơn để biểu tình. Đoàn người vừa đi vừa hô vang các khẩu hiệu đấu tranh, tập trung vào những yêu sách thiết thực như: hoãn thuế điền thổ, bỏ thuế thân, thuế chợ, thuế đò; tăng tiền lương, giảm giờ làm cho thợ thuyền; thả những người bị bắt trong cuộc biểu tình ở Bến Thủy.

Trước khí thế mạnh mẽ của đoàn biểu tình, tri phủ Anh Sơn ra lệnh giải tán đám đông. Chính quyền thực dân và tay sai sau đó ráo riết truy lùng, bắt bớ hàng loạt đảng viên, hội viên và cả quần chúng tham gia phong trào, đưa về giam tại nhà lao Yên Lĩnh. Đồng chí Lương Tiến Tình cũng bị bắt, giải về phủ để tra khảo rồi bắt giam. Tại đây, địch dùng nhiều thủ đoạn tra tấn dã man, nhằm khai thác những thông tin liên quan đến tổ chức và hoạt động của Đảng. Tuy nhiên, trước những đòn tra khảo khắc nghiệt, đồng chí Lương Tiến Tình vẫn giữ vững khí tiết, kiên quyết không khai báo, bảo vệ an toàn cho cơ sở và đồng chí, đồng đội. Sau một thời gian không thu thập được thông tin gì, địch buộc phải thả tự do cho đồng chí.

Dưới sự lãnh đạo của Chi bộ, phong trào đấu tranh của nhân dân Bạch Ngọc tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Thực hiện chủ trương của Phủ ủy Anh Sơn về việc tổ chức cuộc biểu tình lớn trên quy mô toàn phủ lần thứ hai, hưởng ứng cuộc đấu tranh ngày 1/9/1930 của nhân dân Thanh Chương, Chi bộ Bạch Truật tiếp tục phân công đồng chí Lương Tiến Tình tham gia công tác in ấn và rải truyền đơn.

Thực hiện chỉ thị của cấp trên, cơ sở in ấn tại nhà đồng chí Lương Tiến Tình nhanh chóng được triển khai. Các tài liệu, truyền đơn được in ấn khẩn trương, bảo đảm kịp thời phục vụ công tác tuyên truyền, vận động và cổ động quần chúng tham gia đấu tranh, góp phần thúc đẩy phong trào cách mạng trên địa bàn ngày càng phát triển.

Sáng sớm ngày 8/9/1930, tiếng trống, tiếng mõ ngũ liên vang lên khắp các tổng, làng thuộc phủ Anh Sơn, hiệu triệu quần chúng đứng lên đấu tranh. Hưởng ứng lời kêu gọi, đông đảo nhân dân làng Bạch Ngọc tập trung, kéo về phủ lỵ tham gia biểu tình. Khi đoàn người tiến đến gần phủ lỵ, tên đồn trưởng đồn Đô Lương đã điều lính khố xanh ra ngăn chặn. Trước khí thế đấu tranh mạnh mẽ của quần chúng, thực dân Pháp còn huy động máy bay vũ trang từ Vinh lên ném bom, khiến hàng chục người chết và bị thương. Trước tình hình đó, đồng chí Lương Tiến Tình cùng quần chúng nhân dân chủ động tạm thời rút lui nhằm hạn chế thương vong. Mặc dù cuộc biểu tình chưa đạt được kết quả như mong muốn, nhưng sự tham gia đông đảo và tinh thần đấu tranh kiên cường của quần chúng nhân dân đã thể hiện ý chí phản kháng mạnh mẽ trước ách áp bức, đồng thời khẳng định vai trò của phong trào cách mạng ở địa phương.

Tiếp nối khí thế đấu tranh, sáng ngày 26/9/1930, Chi bộ Đảng tổ chức và huy động quần chúng nhân dân toàn xã Bạch Ngọc tham gia biểu tình, thị uy, cảnh cáo bọn mật thám và tổng lý tay sai. Sau đó, đoàn người tập trung tại Cầu Vồng, Nhân Bồi để tổ chức mít tinh và nghe diễn thuyết, qua đó tuyên truyền, giác ngộ và củng cố tinh thần đoàn kết, đấu tranh của quần chúng.

Đầu năm 1931, tình trạng hạn hán kéo dài, đời sống nhân dân lâm vào cảnh khó khăn, thiếu đói. Trước tình hình đó, đồng chí Lương Tiến Tình cùng một số đảng viên đã tích cực vận động các địa chủ cho nhân dân vay thóc để cứu đói. Đối với những địa chủ không đồng ý, các đồng chí vận động quần chúng phá kho thóc, chia thóc cho những người nghèo đang gặp khó khăn. Những hoạt động thiết thực này đã góp phần hỗ trợ nhân dân vượt qua cảnh đói khổ, đồng thời củng cố niềm tin của quần chúng đối với Đảng và phong trào cách mạng.

Trong những năm 1932–1935, dưới sự đàn áp khốc liệt của thực dân Pháp và chính quyền phong kiến, hầu hết các tổ chức Đảng và cơ sở quần chúng trên địa bàn bị tổn thất, phong trào cách mạng ở Bạch Ngọc tạm thời lắng xuống, chờ thời cơ mới.

Bước sang giai đoạn 1936–1939, phong trào cách mạng từng bước được khôi phục và phát triển. Một số tổ chức, hội quần chúng được thành lập như: Hội Tế bần, Hội Tuồng… đã trở thành những hình thức tập hợp, đoàn kết và hỗ trợ nhân dân địa phương. Đồng chí Lương Tiến Tình tích cực tham gia các hoạt động của những tổ chức này. Thông qua việc tổ chức các buổi diễn tuồng với nội dung ca ngợi lòng yêu nước, các lớp truyền bá chữ Quốc ngữ và nhiều hoạt động quần chúng khác, đồng chí cùng các tổ chức đã góp phần nâng cao nhận thức, củng cố tinh thần đoàn kết trong nhân dân, từng bước xây dựng lực lượng và rèn luyện phương thức đấu tranh. Đây là những tiền đề quan trọng để phong trào cách mạng địa phương phát triển, tạo cơ sở cho những thắng lợi trong giai đoạn tiếp theo.

Đầu tháng 7/1945, Chi bộ làng Nhân Bồi được củng cố gồm 3 đồng chí, có nhiệm vụ lãnh đạo nhân dân xây dựng các đoàn thể cứu quốc, tích cực chuẩn bị lực lượng và điều kiện cho cuộc khởi nghĩa giành chính quyền. Đồng chí Lương Tiến Tình được phân công làm ủy viên Chi bộ. Dưới sự lãnh đạo của Chi bộ và sự tham gia tích cực của đồng chí Lương Tiến Tình, nhân dân làng Nhân Bồi đã đẩy mạnh các hoạt động, đoàn kết đứng lên giành chính quyền, góp phần vào thắng lợi của cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tại phủ Anh Sơn trong tháng Tám năm 1945.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng chí Lương Tiến Tình tiếp tục tích cực tham gia phong trào cách mạng tại địa phương. Năm 1946, đồng chí tham gia lực lượng Tự vệ đỏ làng Nhân Bồi; đồng thời cùng nhân dân xây dựng, duy trì cơ sở nuôi giấu, bảo vệ cán bộ Đảng trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Những hoạt động đó thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự gắn bó với phong trào cách mạng và đóng góp của đồng chí Lương Tiến Tình đối với địa phương qua các thời kỳ lịch sử.

Năm 1965, sau những năm tháng chịu đựng chế độ lao tù khắc nghiệt, trong điều kiện tuổi cao, sức yếu, đồng chí Lương Tiến Tình đã từ trần tại quê nhà.

Ghi nhận những đóng góp to lớn của đồng chí và gia đình đối với phong trào cách mạng, sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, năm 2004, đồng chí Lương Tiến Tình được Đảng và Nhà nước truy tặng Huân chương Độc lập hạng Ba; đồng thời được Tỉnh ủy Nghệ An công nhận là Cán bộ lão thành cách mạng.

Những cống hiến của đồng chí Lương Tiến Tình là một phần đáng trân trọng trong lịch sử đấu tranh cách mạng của quê hương Bạch Ngọc nói riêng và tỉnh Nghệ An nói chung. Những câu chuyện, tư liệu và hiện vật về đồng chí và gia đình được lưu giữ đến hôm nay không chỉ góp phần tái hiện, làm sáng rõ một chặng đường lịch sử đầy gian khổ nhưng hào hùng của quê hương, mà còn mang giá trị sâu sắc trong việc giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng và ý thức trách nhiệm đối với cộng đồng, quê hương, đất nước cho các thế hệ hôm nay và mai sau./.

Tài liệu tham khảo:

- Lịch sử Đảng bộ huyện Đô Lương (1930-1963), NXB Nghệ An, 2025

- Lịch sử Đảng bộ và nhân dân xã Bồi Sơn (1930-2010)

- Lời kể và tư liệu do gia đình ông Lương Tiến Ngọc, cháu nội đồng chí Lương Tiến Tình cung cấp.