Trên quê hương xã Hưng Nguyên Nam (tỉnh Nghệ An), đền Xuân Hòa không chỉ là một công trình tín ngưỡng lâu đời mà còn là địa chỉ đỏ, nơi in đậm dấu ấn của phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh 1930 – 1931. Mỗi viên gạch, mỗi thước đất nơi đây đều gợi nhắc về khí thế hào hùng, về những hi sinh bất khuất của hàng nghìn nông dân trong một cuộc đấu tranh bi tráng, rung chuyển cả chính quyền thực dân ngày 12/9/1930.

Hệ thống di tích Xô viết Nghệ Tĩnh luôn được Đảng, Nhà nước và nhân dân quan tâm bảo vệ, trùng tu, tôn tạo. Nhân dịp kỷ niệm 95 năm ngày Xô viết Nghệ Tĩnh (12/9/1930-12/9/2025) để ghi nhận, tôn vinh và phát huy giá trị di sản Xô viết Nghệ Tĩnh, cụm di tích tiêu biểu cho phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh tại Nghệ An gồm 9 di tích thành phần đã được xếp hạng cấp Quốc gia đặc biệt.

Yên Thành là vùng đất cổ, từ rất sớm đã có nhiều dòng họ tìm đến đây để khai hoang, lập làng. Đến thời Hậu Lê, vùng đất này đã trở thành nơi quần tụ đông vui, trù phú với những cánh đồng màu mỡ, là vựa lúa của vùng Bắc Trung Bộ mang đậm đặc trưng của nền văn minh lúa nước. Cũng chính vì vậy mà Yên Thành đang lưu giữ kho tàng di sản phong phú với 20 di tích đã được xếp hạng cấp tỉnh và Quốc gia và nhiều loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian đặc sắc như: Dân ca ví giặm, chèo, tuồng và nghệ thuật trình diễn trống tế. 

Làng Vạc, tên một xóm nhỏ nằm dưới chân một quả núi thuộc vùng đồi núi rừng rậm của huyện Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An cũ nay thuộc phường Thái Hòa, tỉnh Nghệ An. Di tích Làng Vạc là tên gọi chung cho các địa điểm Xóm Làng và Xóm Đình thuộc Làng Vạc, xã Nghĩa Hòa, thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An. Di tích được phát hiện năm 1972 và đã được thăm dò, khai quật với tổng diện tích 1264m2 qua các năm 1972, 1973, 1980, 1981, 1990, 1991, 1999, với nhiều đợt khai quật và nghiên cứu trên một diện tích lớn.

Hang Mó (Hang Mó tiếng Thái là Hợ Trung có nghĩa là thung lũng)  nằm trong địa phận thuộc bản Thái Minh, xã Tiên Kỳ, huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An. Nơi đây là vùng đất cổ, có vẻ đẹp hoang sơ, hùng vĩ và vẫn còn lưu giữ được nhiều giá trị văn hóa đặc sắc. 

Di chỉ khảo cổ Quỳnh Văn thuộc xã Quỳnh Văn, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An là một trong những phát hiện tiêu biểu phản ánh đời sống cư trú và mộ táng của cư dân tiền sử khu vực ven biển Bắc Trung Bộ. Nằm ở chân núi phía Đông Bắc của dãy Lạp Sơn – dãy núi đá vôi chạy theo hướng Đông Bắc – Tây Nam – di chỉ Quỳnh Văn sở hữu vị trí địa lý đặc biệt: cách Quốc lộ 1A và sông Quèn khoảng 4,5km, cách biển chừng 7km. Đây là khu vực có quy mô rộng, tầng văn hóa dày khoảng 5m – một trong những lớp di tích phong phú bậc nhất ở miền Trung.

Thân phụ đồng chí Nguyễn Công Vỹ là cụ Nguyễn Công Đường và thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Nhiễm. Trong môi trường gia đình đề cao đạo học và nghĩa khí, ngay từ thuở thiếu thời, Nguyễn Công Vỹ đã sớm tiếp cận với kinh sách và những tư tưởng tiến bộ. Những câu chuyện về khí tiết cha ông và nỗi thống khổ của Nhân dân dưới ách thống trị của thực dân Pháp và phong kiến tay sai đã nhen nhóm trong lòng người thanh niên họ Nguyễn ý chí cứu dân, cứu nước từ rất sớm. Chính niềm tự hào về dòng tộc và sự giáo dục nghiêm khắc của gia đình đã hun đúc nên một người chiến sĩ có ý chí kiên định, sẵn sàng dấn thân vào con đường cách mạng đầy chông gai.

Đồng chí Hoàng Đình Kiền sinh năm 1942 quê ở xã Cát Ngạn, tỉnh Nghệ An. Tháng 10/1964, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, đồng chí lên đường nhập ngũ. Từ đó, tên tuổi và những chiến công của người thanh niên trẻ tuổi Hoàng Đình Kiền đã gắn bó mật thiết với chiến trường miền Nam.

Đồng chí Nguyễn Doãn Thường (1904-1985) có tên khai sinh là Nguyễn Doãn Cầu, Nguyễn Cầu, quê ở thôn Đức Nhuận, tổng Cát Ngạn (nay xã Tam Đồng), tỉnh Nghệ An. Tháng 4/1930, chi bộ Cao Điền được thành lập, nhận nhiệm vụ phụ trách phong trào ở hai thôn Cao Điền và Đức Nhuận. Đồng chí Nguyễn Doãn Thường và một số thanh niên yêu nước tiến bộ bắt đầu tham gia công tác canh gác, bảo vệ cho các cuộc họp bí mật của các đồng chí đảng viên trong thời gian này.

Đối với đồng bào dân tộc Thái ở miền Tây Nghệ An, Bộ niếng (dụng cụ đồ xôi) là một trong những dụng cụ trong nhà quan trọng nhất. Bộ niếng được mệnh danh là “ông vua bếp” thể hiện sự no ấm, đủ đầy trong căn nhà nên rất ít khi cho người khác mượn. Bộ niếng gồm ninh đồng hoặc nhôm, chõ đồ, vỉ tre, trong đó chõ đồ là quan trọng nhất, đòi hỏi sự tỉ mẩn, khéo léo và là yếu tố quyết định sự thơm ngon của thức ăn khi nấu.

Nằm trang trọng trong tủ kính tại phòng trưng bày số 4 của bảo tàng, thoạt nhìn qua, du khách thường không để ý đến hiện vật này, nhưng câu chuyện mà hiện vật kể lại cho du khách lại gây ấn tượng sâu sắc. Hiện vật là chiếc gối gỗ có kích thước: dài 24 cm; rộng 9,5 cm; cao 9 cm, được làm từ gỗ thịt. Phía dưới gối bị sứt một miếng nhỏ – dấu vết của thời gian và hành trình lịch sử mà nó đã trải qua.
 Chiếc gối này thuộc về đồng chí Hoàng Lạc, Trưởng Ban Tài chính Xứ ủy Trung Kỳ năm 1931– người lãnh đạo cuộc đấu tranh của hàng trăm nhân dân Can Lộc ngày 1/8/1930 tại Hà Tĩnh.