Đền Cửa nằm ở phía Tây thị xã Cửa Lò, tọa lạc trên khu đất bằng phẳng, thoáng rộng với diện tích trên 4000m2.. Đền được xây dựng từ thời nhà Trần theo kiểu chữ Tam, gồm Thượng điện, Trung điện và Hạ điện. Đền thờ Quốc mẫu Âu Cơ, thần Cao Sơn, Cao Các, Tam tòa Thánh Mẫu và các bậc hiền tài có công trong sự nghiệp đánh giặc ngoại xâm bảo vệ đất nước như Chiêu Minh Vương Trần Quang Khải, tướng quân Ninh Vệ - hy sinh trong cuộc chiến chống giặc Chiêm Thành, Quận công Nguyễn Cảnh Quế, nho sư Phùng Thời Tá… Trong thời kỳ chống thực dân Pháp, Đền Cửa còn là nơi hội họp bí mật của tổ chức Đảng ở Nghi Lộc.

Trong thời kỳ địch khủng bố trắng phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh, đầu năm 1931, Xứ ủy Trung Kỳ và Tỉnh ủy Nghệ An đã cử đồng chí Lê Xuân Đào - Trưởng ban Tài chính Xứ ủy, Lê Mạnh Duyệt - Cán bộ Tỉnh ủy Nghệ An, Nguyễn Hữu Bình - Đặc phái viên của Tỉnh ủy Nghệ An lên Môn Sơn, Con Cuông gây dựng cơ sở cách mạng. Đến tháng 04/1931, Chi bộ Đảng Môn Sơn đã được ra đời tại nhà đồng chí Vi Văn Khang, do đồng chí làm Bí thư. Chỉ sau một thời gian ngắn, các tổ chức: Nông hội đỏ, Tự vệ đỏ, Phụ nữ đoàn được thành lập, thúc đẩy phong trào đấu tranh của nhân dân phát triển. Ngày 09/08/1931, Chi bộ Đảng lãnh đạo 300 quần chúng nhân dân các dân tộc Thái, Đan Lai, Lý Hà, Kinh tham gia biểu tình. Từ đây, phong trào cách mạng ở miền núi cùng hòa nhịp vào làn sóng đấu tranh ở miền xuôi.

Nhân kỷ niệm 83 năm thành lập Đảng và mừng Xuân Quý Tỵ năm 2013, được sự đồng ý của Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy và Sở VHTT&DL Nghệ An, Bảo tàng XVNT đã tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa nhằm ôn lại truyền thống lịch sử đấu tranh anh dũng của Đảng và nhân dân Nghệ Tĩnh trong phong trào cách mạng 1930-1931.

Từ ngày 2/2 đến ngày 15/2/2013, Bảo tàng phối hợp với Ban quản lý Quảng trường Hồ Chí Minh và Tượng đài Bác Hồ tổ chức trung bày chuyên đề “Xô Viết Nghệ Tĩnh năm 1930-1931” tại sân đại lễ. Bộ trưng bày đã thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân thành phố Vinh tham quan.