7540283

Nhận diện giá trị di sản, đổi mới tư duy trưng bày và ứng dụng công nghệ số là những vấn đề cốt lõi được đặt ra tại Hội thảo khoa học “Văn hóa biển - Kết nối qua các trưng bày bảo tàng” vừa diễn ra tại Nghệ An.

Trong khuôn khổ các hoạt động hưởng ứng Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026, ngày 05/6/2026, tại phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam phối hợp với Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Văn hóa biển - Kết nối qua các trưng bày bảo tàng”.

Tham dự Hội thảo có PGS.TS. Lâm Bá Nam- Chủ tịch Hội Dân tộc học và Nhân học Việt Nam; PGS.TS. Lê Hải Đăng- Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam; đồng chí Bùi Công Vinh- Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Nghệ An cùng gần 60 nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý văn hóa, giảng viên, cán bộ bảo tàng và đại diện các ban quản lý di tích trên địa bàn tỉnh Nghệ An.

Toàn cảnh buổi Hội thảo

Các đại biểu tham dự Hội thảo tham quan bộ trưng bày chuyên đề “ Tự hào biển đảo quê hương”

Đồng chí Bùi Công Vinh- Phó giám đốc Sở phát biểu tại Hội thảo 

Phát biểu chào mừng Hội thảo, đồng chí Bùi Công Vinh - Phó giám đốc Sở nhấn mạnh: “Văn hóa biển chính là sợi dây kết nối và là nền tảng quan trọng trong đời sống của cư dân. Do đó, việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa biển thông qua các hoạt động trưng bày và số hóa đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Hội thảo lần này có ý nghĩa thiết thực, góp phần tập hợp các ý kiến chuyên gia nhằm nâng cao nhận thức và đề xuất các giải pháp chiến lược cho tương lai”.  

Trong báo cáo đề dẫn, PGS.TS. Lê Hải Đăng nhấn mạnh: Hội thảo “Văn hóa biển - Kết nối qua các trưng bày bảo tàng” được tổ chức trong bối cảnh đặc biệt gắn liền với Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam, mang ý nghĩa kết nối sâu sắc giữa nghiên cứu khoa học với các hoạt động giáo dục của bảo tàng. Qua đó, khẳng định bảo tàng không chỉ là một không gian học thuật thuần túy, mà còn là nơi quá khứ được đặt trong sự đối thoại và trải nghiệm sống động với hiện tại.

PGS.TS Lê Hải Đăng- Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam phát biểu tại Hội thảo

Tại buổi Hội thảo các đại biểu đã tập trung trao đổi thảo luận về vai trò của văn hóa biển trong tiến trình lịch sử dân tộc, các tham luận đã tập trung làm rõ vai trò biểu đạt của văn hóa biển trong tiến trình định hình bản sắc quốc gia. Đồng thời, các đại biểu cũng chia sẻ nhiều kinh nghiệm quốc tế trong việc thiết kế các trưng bày chuyên đề biển đảo, đặc biệt là phương thức phát huy giá trị khối tư liệu, hiện vật khẳng định chủ quyền pháp lý và lịch sử của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của hội thảo là sự đồng thuận về việc thay đổi tư duy bảo tàng học đương đại: Cần chuyển từ mô hình "trưng bày hiện vật" thuần túy sang "diễn giải di sản" thông qua những câu chuyện thực tế. Ký ức cộng đồng, tri thức dân gian, tín ngưỡng phong hải và sinh kế biển của người dân mới chính là nguồn lực định hình nên các trưng bày đa chiều, giàu sức sống và chạm đến cảm xúc công chúng.

Hội thảo cũng chú trọng thảo luận vào chủ đề chuyển đổi số và định hướng bảo tồn, phát triển văn hóa biển trong bối cảnh mới. Các tham luận đã phân tích thực trạng ứng dụng công nghệ số trong hoạt động bảo tàng, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp như: Số hóa và đồng bộ hóa tư liệu hiện vật biển giữa hệ thống bảo tàng trung ương và địa phương. Ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) để tái hiện các không gian văn hóa biển phi vật thể (lễ hội cầu ngư, diễn xướng dân gian...). Xây dựng các không gian tương tác số hóa nhằm tăng tính cá nhân hóa trải nghiệm cho công chúng thưởng lãm.

Để nâng cao hiệu quả, các chuyên gia đề xuất cần tăng cường liên kết giữa các bảo tàng trung ương và địa phương, đẩy mạnh nghiên cứu chuyên sâu, đồng thời biến bảo tàng thành không gian giáo dục hấp dẫn nhằm khơi dậy tình yêu biển đảo và trách nhiệm công dân cho thế hệ trẻ.

Các đại biểu trình bày tham luận tại Hội thảo

Phát biểu tổng kết Hội thảo, PGS.TS. Lâm Bá Nam đánh giá cao chất lượng các tham luận và những trao đổi học thuật tại Hội thảo. Ông khẳng định văn hóa biển có vị trí đặc biệt quan trọng trong tiến trình lịch sử và văn hóa dân tộc Việt Nam; việc nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn và trưng bày các giá trị văn hóa biển cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa thông qua sự liên kết giữa các cơ quan nghiên cứu, bảo tàng, địa phương và cộng đồng.

Hội thảo khoa học “Văn hóa biển - Kết nối qua các trưng bày bảo tàng” đã góp phần làm rõ nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến văn hóa biển Việt Nam. Bằng việc đặt "con người và ký ức cộng đồng" vào trung tâm của sự diễn giải, kết hợp với xu thế chuyển đổi số tất yếu, hội thảo đã mở ra một lộ trình khoa học và thực tiễn để "đánh thức" các di sản biển. Đây chính là chiếc chìa khóa giúp kết nối hiệu quả giữa giá trị truyền thống với công chúng hiện đại, biến bảo tàng thành không gian giáo dục di sản sống động. Việc phát huy “diễn giải di sản" thay cho trưng bày hiện vật tĩnh, cùng giải pháp số hóa đồng bộ sẽ là nền tảng để đưa văn hóa biển trở thành nguồn lực văn hóa nội sinh mạnh mẽ. Sự kiện không chỉ góp phần lan tỏa tình yêu biển đảo, trách nhiệm gìn giữ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của tổ quốc, mà còn mở ra hướng đi mới cho ngành bảo tàng trong kỷ nguyên số và phát triển bền vững.

                                                                                                                                       Đinh Thị Ánh Tuyết

                                                                                                                        Phòng Sưu tầm - Kiểm kê - Bảo quản