7557161

Đồng chí Nguyễn Đình Kình (1903–1936), bí danh Nong, Anh Một, là một trong những cán bộ cách mạng tiêu biểu của quê hương Thanh Chương, Nghệ An. Đồng chí đã có nhiều đóng góp quan trọng đối với phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh 1930 - 1931. Trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, đồng chí đã để lại tấm gương sáng về lòng yêu nước, ý chí kiên trung, tinh thần bất khuất và sự hy sinh cao cả vì độc lập, tự do của Tổ quốc và hạnh phúc của nhân dân.

Đồng chí sinh năm 1903 tại xóm Trường Lĩnh, tổng Xuân Lâm, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An (nay là xóm Trường Lĩnh, xã Xuân Lâm, tỉnh Nghệ An), trong một gia đình nông dân giàu truyền thống yêu nước. Thân phụ là ông Nguyễn Đình Trênh, thân mẫu là bà Phạm Bành, đều là những người lao động cần cù, chất phác, giàu lòng yêu nước. Chính truyền thống gia đình đã sớm hun đúc trong đồng chí Nguyễn Đình Kình ý chí đấu tranh giải phóng dân tộc và khát vọng cống hiến cho sự nghiệp cách mạng.

Ngay từ khi còn trẻ, đồng chí đã tích cực tham gia các hoạt động yêu nước. Đầu năm 1927, khi Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên ở Xuân Tường được thành lập, đồng chí được kết nạp vào tổ chức. Theo sự phân công của Hội, đồng chí cùng các hội viên tích cực tuyên truyền tư tưởng cách mạng bằng nhiều hình thức phong phú như vận động nhân dân mua các loại sách báo tiến bộ, tổ chức các buổi đọc sách báo công khai tại đình làng nhằm nâng cao nhận thức chính trị, khơi dậy tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh chống áp bức, bóc lột trong quần chúng nhân dân.

Ngày 26/3/1930, dưới sự chỉ đạo của đồng chí Tôn Gia Tinh, Bí thư Huyện ủy Thanh Chương, Chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam đầu tiên của các làng thuộc  tổng Xuân Lâm được thành lập tại đền Cửa Truông. Chi bộ gồm 10 đảng viên, do đồng chí Lê Văn Đinh làm Bí thư. Trong sự kiện có ý nghĩa lịch sử này, đồng chí Nguyễn Đình Kình vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam, trở thành một trong những đảng viên nòng cốt, trực tiếp tham gia lãnh đạo và tổ chức phong trào cách mạng tại địa phương.

Dưới sự lãnh đạo của chi bộ, phong trào cách mạng ở Xuân Tường phát triển mạnh mẽ. Các tổ chức quần chúng như Nông hội đỏ, Hội Phụ nữ giải phóng, Đoàn Thanh niên Cộng sản, Hội Cứu tế đỏ và lực lượng Tự vệ đỏ lần lượt được thành lập và không ngừng lớn mạnh. Trong giai đoạn này, đồng chí Nguyễn Đình Kình luôn là cán bộ năng nổ, tích cực tuyên truyền, vận động nhân dân đoàn kết đấu tranh đòi quyền lợi dân sinh, dân chủ; phản đối các loại thuế vô lý của thực dân, phong kiến và kiên trì đấu tranh bài trừ các hủ tục lạc hậu, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân.

Thực hiện chủ trương của Huyện ủy và Tổng ủy, Chi bộ Xuân Tường đẩy mạnh công tác vận động quần chúng tham gia phong trào đấu tranh nhân ngày Quốc tế Lao động 1/5/1930. Trong thời gian này, gia đình đồng chí Nguyễn Đình Kình trở thành một trong những cơ sở hoạt động bí mật quan trọng của tổ chức Đảng. Đây là nơi diễn ra nhiều cuộc họp của cán bộ cấp Tổng ủy, Huyện ủy và Tỉnh ủy, đồng thời là địa điểm in ấn truyền đơn, báo chí và tài liệu tuyên truyền phục vụ phong trào cách mạng. Bà Phạm Bành, thân mẫu của đồng chí đã tận dụng những vật dụng sinh hoạt hằng ngày để phục vụ cơm nước cho cán bộ, góp phần bảo đảm điều kiện hoạt động bí mật của tổ chức trong giai đoạn đầy khó khăn, nguy hiểm.

Theo kế hoạch của tổ chức, đồng chí Nguyễn Đình Kình cùng quần chúng nhân dân nổi trống tập hợp lực lượng, kéo đến đình làng Xuân Tường buộc Lý Hương phải hoàn trả 450 quan tiền đã cho nông dân vay. Thắng lợi này không chỉ bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân mà còn cổ vũ mạnh mẽ tinh thần đấu tranh của quần chúng, tạo khí thế sôi nổi cho phong trào cách mạng ở địa phương.

Ngày 1/6/1930 (tức ngày 5/5 âm lịch – Tết Đoan Ngọ), dưới sự lãnh đạo của các tổ chức Đảng, đồng chí Nguyễn Đình Kình cùng đoàn thanh niên và hơn 700 nông dân xã Xuân Tường hòa vào đoàn biểu tình của hàng vạn nhân dân các tổng trong huyện Thanh Chương, mang theo bản yêu sách đòi hoãn thuế, giảm sưu và bãi bỏ nhiều chính sách bóc lột của chính quyền thực dân, phong kiến. Cuộc biểu tình quy tụ hơn 5.000 người đã buộc Tri huyện Phan Thanh Kỷ phải tiếp nhận bản yêu sách của nhân dân. Đây là một trong những cuộc đấu tranh quy mô lớn đầu tiên của nhân dân Thanh Chương, tạo động lực quan trọng thúc đẩy phong trào cách mạng phát triển mạnh mẽ trên toàn huyện cũng như trong tỉnh Nghệ An.

Sau thắng lợi của cuộc biểu tình, Tỉnh ủy lâm thời Nghệ An đã triệu tập hội nghị đại biểu các huyện Anh Sơn, Nam Đàn và năm tổng của huyện Thanh Chương tại nhà đồng chí Nguyễn Đình Kình nhằm đánh giá tình hình phong trào, thống nhất phương hướng hoạt động trong thời gian tới. Hội nghị quyết định sử dụng báo Tiến lên làm tài liệu tuyên truyền chính thức của Tỉnh ủy. Đồng chí Nguyễn Đình Kình được giao trực tiếp tham gia in truyền đơn, báo Tiến lên và các tài liệu của Đảng để bí mật chuyển đến các cơ sở cách mạng trong huyện và trên địa bàn toàn tỉnh, góp phần duy trì sự liên lạc và mở rộng ảnh hưởng của phong trào.

Đêm 31/8/1930, dưới sự chỉ huy của lực lượng Tự vệ đỏ xã Xuân Tường, đồng chí Nguyễn Đình Kình cùng lực lượng tự vệ các làng thuộc hạ tổng Xuân Lâm tiến hành đánh chìm phà Rào Gang nhằm cắt đứt tuyến giao thông và liên lạc của chính quyền thực dân từ Vinh lên Thanh Chương, tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc biểu tình ngày 1/9/1930. Sau đó, lực lượng cách mạng tiếp tục bao vây, trấn áp bộ máy tổng lý ở địa phương, rải truyền đơn và treo cờ Đảng tại nhiều địa điểm trọng yếu, thể hiện khí thế đấu tranh quyết liệt của quần chúng dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Sau cuộc biểu tình ngày 1/9/1930, chính quyền cách mạng ở Xuân Tường được thành lập với tên gọi "Xã bộ nông", sau đổi thành chính quyền Xô viết. Đồng chí Nguyễn Đình Kình cùng nhân dân địa phương tích cực thực hiện nhiều chính sách tiến bộ như tịch thu ruộng đất công, lúa công và công quỹ để chia cho dân cày nghèo, bãi bỏ nhiều loại thuế bất hợp lý, từng bước xóa bỏ các hủ tục lạc hậu và xây dựng đời sống mới. Kết quả, chính quyền Xô viết đã thu được 140 mẫu ruộng công, 125 tạ lúa công và 1.950 quan tiền công quỹ để phân phối, hỗ trợ đời sống nhân dân, góp phần khẳng định bản chất tiến bộ, vì dân của chính quyền cách mạng.

Tháng 10/1930, Đại hội đại biểu lần thứ nhất Đảng bộ Nghệ An được tổ chức tại nhà đồng chí Nguyễn Đình Kình nhằm kiểm điểm phong trào cách mạng, đánh giá tình hình và đề ra những biện pháp đối phó với chính sách khủng bố ngày càng khốc liệt của thực dân Pháp. Việc lựa chọn ngôi nhà của đồng chí làm địa điểm tổ chức Đại hội cho thấy sự tin tưởng của tổ chức Đảng đối với đồng chí cũng như vai trò quan trọng của cơ sở cách mạng này trong phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh. Sau Đại hội, theo sự phân công của tổ chức, đồng chí tiếp tục đảm nhận nhiều nhiệm vụ bí mật, góp phần duy trì và củng cố hoạt động của các cơ sở Đảng tại địa phương.

Năm 1931, trong bối cảnh hạn hán, mất mùa kéo dài và phong trào cách mạng bị thực dân Pháp khủng bố dữ dội, đồng chí Nguyễn Đình Kình cùng các đảng viên vẫn kiên trì bám sát cơ sở, lãnh đạo quần chúng tiếp tục đấu tranh với các khẩu hiệu chống khủng bố trắng, treo cờ đỏ, hạ cờ vàng và xé thẻ quy thuận. Mặc dù phải đối mặt với nhiều hiểm nguy, đồng chí vẫn giữ vững niềm tin vào thắng lợi của cách mạng và tiếp tục cống hiến hết mình cho sự nghiệp của Đảng.

Ngày 19/3/1931, trong một cuộc đấu tranh chống bộ máy lý trưởng, đồng chí bị địch bắt tại khu vực núi Anh Sơn và bị giải về giam giữ tại Nhà lao Vinh. Theo Bản án số 91 ngày 24/9/1932 của Tòa án tỉnh Nghệ An, đồng chí bị kết án 9 năm khổ sai và 5 năm quản thúc. Trong suốt thời gian bị giam cầm, mặc dù phải chịu những trận đòn tra tấn dã man, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cộng sản, kiên quyết không khai báo, không khuất phục trước kẻ thù. Sau ba lần được giảm án vào các năm 1933 và 1934, đồng chí được trả tự do vào dịp Tết năm 1935.

Trở về quê hương trong tình trạng sức khỏe suy kiệt bởi những năm tháng tù đày và những trận đòn tra tấn của thực dân, đồng chí vẫn giữ trọn niềm tin son sắt vào con đường cách mạng mà Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn. Tuy nhiên, do hậu quả nặng nề của những cực hình trong nhà tù thực dân, năm 1936, đồng chí Nguyễn Đình Kình đã qua đời tại quê nhà khi mới 33 tuổi, để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với gia đình, đồng chí và nhân dân địa phương.

Mặc dù cuộc đời hoạt động cách mạng không dài, đồng chí Nguyễn Đình Kình đã để lại nhiều dấu ấn quan trọng trong phong trào cách mạng Nghệ An nói chung và phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh nói riêng. Đồng chí là một trong những cán bộ trung kiên, luôn gắn bó mật thiết với quần chúng nhân dân, trực tiếp tham gia xây dựng cơ sở Đảng, tổ chức các cuộc đấu tranh cách mạng, xây dựng chính quyền Xô viết và bảo vệ thành quả cách mạng trong những năm tháng cam go nhất. Sự hy sinh và những cống hiến to lớn của đồng chí đã góp phần làm nên truyền thống vẻ vang của phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh – một mốc son chói lọi trong lịch sử cách mạng Việt Nam.

Với những đóng góp quan trọng đối với phong trào cách mạng giai đoạn 1930–1931, đồng chí Nguyễn Đình Kình đã được Đảng và Nhà nước truy nhận là cán bộ lão thành cách mạng. Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí mãi mãi là tấm gương sáng về lòng yêu nước, tinh thần kiên trung, bất khuất và sự hy sinh cao cả vì độc lập, tự do của dân tộc, góp phần giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau./

Tài liệu tham khảo:

1.     Lịch sử Đảng bộ huyện Thanh Chương (1930–1975), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005.

2.     Lịch sử Đảng bộ xã Ngọc Sơn (1969–2015), Nxb Lao Động, Hà Nội, 2020.

3.     Hồ sơ đồng chí Nguyễn Đình Kình, lưu tại Bảo tàng Xô viết Nghệ Tĩnh.

4.     Tư liệu do gia đình ông Nguyễn Đình Dũng cung cấp.