7589048

Bảo tàng Nghệ An – Xô viết Nghệ Tĩnh tổ chức báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khẩn cấp hai ngôi mộ gạch cổ tại khu vực Rú Bụt, xã Kim Liên

Chiều ngày 16/9/2026, Bảo tàng Nghệ An - Xô Viết Nghệ Tĩnh phối hợp cùng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN) đã tổ chức Hội nghị báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khẩn cấp hai ngôi mộ gạch cổ tại khu vực Rú Bụt, xã Kim Liên. Điểm nhấn đáng chú ý nhất là cả hai ngôi mộ đều còn nguyên vẹn, chưa từng bị xâm hại, cung cấp nhiều thông tin khảo cổ học vô giá về lịch sử vùng lưu vực sông Lam.

Buổi báo cáo được điều hành bởi Đoàn chủ tịch gồm: Đồng chí Bùi Công Vinh - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An; PGS.TS Đặng Hồng Sơn - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học KHXH&NV (ĐHQGHN) và đồng chí Lê Thu Hiền - Quyền Giám đốc Bảo tàng Nghệ An - XVNT. Tham dự hội nghị còn có đại diện Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, Văn phòng UBND tỉnh, Công an tỉnh (PA03), chính quyền xã Kim Liên cùng đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học và cơ quan thông tấn báo chí.

TS Nguyễn Văn Anh cáo cáo sơ bộ kết quả khai quật

Tại hội nghị, đại diện Đoàn khai quật Ts Nguyễn Văn Anh (Trưởng khoa Lịch sử Văn hóa – Trường Đại Học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội) đã trình bày những kết quả mang tính bước ngoặt sau một thời gian nỗ lực làm việc tại hiện trường. Thành công lớn nhất của đợt khai quật là việc bóc tách thành công 2 ngôi mộ (ký hiệu M1 và M2) trong tình trạng hiếm hoi là nguyên vẹn, chưa từng bị cạy phá. Điều này giúp các nhà khảo cổ ghi nhận trọn vẹn và chính xác nguyên trạng cách thức bài trí đồ tùy táng của người xưa trong hầm mộ.

Mặt bằng hố khai quật mộ cổ Rú Bụt

Về quy mô và kiến trúc, hai ngôi mộ có mặt bằng hình chữ nhật, diện tích trung bình (từ 7,0m² đến 9,8m²) với cấu trúc hầm vòm tinh xảo. Quá trình thi công cho thấy kỹ thuật xây dựng bài bản: tường mộ M1 được xây trực tiếp trên nền huyệt, trong khi M2 được xếp gạch tạo nền. Phần vòm mộ được cuốn bằng loại gạch "múi bưởi" đan cài chặt chẽ. Căn cứ vào địa tầng, kiến trúc và hệ thống đồ tùy táng, các chuyên gia khẳng định đây là loại hình mộ gạch mang đặc trưng của giai đoạn Lục Triều (thế kỷ III - VI).

Sưu tập Hiện vật bằng gốm, sành, đất nung phát hiện tại M1, M2

Quá trình bóc tách đã làm xuất lộ nhiều di vật vô cùng giá trị. Tại mộ M1, đoàn tìm thấy bộ sưu tập gốm men, đồ kim loại và đặc biệt là thanh "hoàn thủ đao" – một dạng vũ khí phổ biến từ cuối thời Đông Hán đến Lục Triều. Trong khi đó, mộ M2 lưu giữ nhiều hạt chuỗi thủy tinh và chuỗi kim loại màu vàng mang kỹ thuật chế tác tương đồng với các di tích tại Hợp Phố (Trung Quốc) hay văn hóa Óc Eo (Việt Nam). Thêm vào đó, việc phát hiện các dấu tích mai táng thời Lý - Trần (thế kỷ XI - XIV) quanh khu vực Rú Bụt cho thấy nơi đây từng là một không gian mộ táng được sử dụng liên tục qua nhiều thời kỳ lịch sử.

Sưu tập Hiện vật bằng kim loại phát hiện tại M1

Đứng trước những phát hiện quan trọng này, Đoàn khai quật đã đưa ra một số kiến nghị cấp thiết. Trước mắt, để tránh nguy cơ đào trộm tìm kiếm cổ vật, chính quyền và cơ quan chức năng cần thắt chặt an ninh, giám sát nghiêm ngặt khu vực Rú Bụt. Về phương án bảo tồn, Đoàn đề xuất áp dụng biện pháp lấp phủ hố khai quật bằng lớp cát chuyên dụng và hoàn nguyên mặt bằng nhằm che chắn, bảo vệ an toàn hầm mộ, chờ phương án bảo tồn, phát huy giá trị lâu dài.

Sưu tập Hiện vật bằng kim loại, thủy tinh, đá phát hiện tại  M2

Đồng thời, các chuyên gia cũng đề xuất cần sớm xây dựng chương trình khảo sát, nghiên cứu khảo cổ tổng thể mở rộng ra toàn vùng lưu vực sông Lam. Những kết quả tại Rú Bụt sẽ tạo cơ sở khoa học vững chắc để làm rõ quá trình hình thành, phát triển của cộng đồng cư dân cổ, đóng góp to lớn vào việc bảo vệ và phát huy hệ thống di sản văn hóa tại Nghệ An.